Laten we eerlijk beginnen. Als je dit leest omdat je eindelijk die fameuze balans wil vinden, heb ik slecht nieuws en goed nieuws. Het slechte: je gaat 'm niet vinden. Het goede: dat ligt niet aan jou. Het ligt aan het woord.
Denk er eens over na wat "balans" eigenlijk zegt. Een weegschaal. Links je werk, rechts je leven, en jij, arme evenwichtskunstenaar, moet die twee in bedwang houden zodat geen van beide doorslaat. Dat beeld lekt een aanname die niemand ooit hardop uitspreekt: dat werk en leven tegenstanders zijn. Dat elk uur dat je werkt, een uur is dat je niet leeft. Alsof je job een zakkenroller is die 's avonds stilletjes je vrije tijd komt leeghalen.
Voor wie zijn werk haat, klopt dat misschien. Maar jij koos hiervoor. Je werd freelancer, je ging voor jezelf, je bouwde iets. En dan is dat hele weegschaal-idee opeens wat het altijd al was: zever in pakskes.
Jeremy werkt zich een slag in de rondte. En hij is oké.
Neem Jeremy Condotta, te gast in onze podcast Tussen de Regels. De man werkt veel. Niet zomaar een beetje veel, maar veel veel. En als iemand hem komt vertellen dat hij "geen work-life balance heeft", haalt hij zijn schouders op. De mensen die ertoe doen, die ziet hij. De dingen die hij wil doen, die doet hij. Daar máákt hij tijd voor. De rest knipt hij zonder problemen uit zijn leven.
Geen weegschaal dus, maar een schaar.
En dan zegt hij iets wat de hele burn-outindustrie met één zin op losse schroeven zet. Mensen gaan niet kapot van veel werken, vindt hij, maar van wat ze ernáást doen en dat er niet mee rijmt. Veel werken én elk weekend doorzakken tot zes uur 's ochtends. Hard gaan én amper slapen. Het is niet de hoeveelheid die je breekt. Het is de botsing. Harde uitspraak? Zeker. Maar hij staat er niet alleen mee.
Burn-out komt zelden van de uren
De wetenschap fluistert Jeremy namelijk gelijk toe. Christina Maslach, de onderzoekster die zowat haar halve carrière aan burn-out wijdde, toonde al decennia geleden dat een burn-out zelden puur een zaak van te veel uren is. Hij groeit uit mismatch. Te weinig grip op je eigen werk. Te weinig erkenning voor wat je doet. Werk dat botst met waar jij voor staat.
Werkdruk is daar maar één factor in. En vaak niet eens de ergste.
Lees dat gerust nog eens, want het keert alles binnenstebuiten. Het gaat niet om hoevéél je werkt. Het gaat om of het klopt. Je kan je te pletter werken aan iets dat helemaal jouw ding is en 's avonds voldaan in slaap vallen. En je kan drie dagen per week ploeteren aan iets dat tegen je schuurt, en er hol van worden. Dezelfde uren op de teller. Een wereld van verschil van binnen.
De vraag die wél iets oplevert
Tijd dus om die versleten vraag overboord te kieperen. "Hoe werk ik minder?" brengt je nergens, want minder is het punt niet. De vraag die er wél toe doet, is lastiger, en een stuk eerlijker.
Trekt alles in mijn leven dezelfde kant op?
Je werk, de klanten die je kiest, de uren die je klopt, de mensen om je heen, hoe je je dagen indeelt. Wijzen die ongeveer dezelfde richting uit, of staan ze aan elkaar te sleuren als honden aan één riem?
Dat is oncomfortabeler. Want het antwoord ligt niet in je agenda, waar je gewoon wat kan schrappen. Het ligt in je keuzes. En aan je keuzes sleutelen is zwaarder werk dan een vergadering afzeggen.
Dat advies was nooit voor jou geschreven
En dan nog iets, want dit mag eens gezegd worden. Al die klassieke balans-tips : zet je laptop dicht om vijf uur, bescherm je weekend, trek een harde lijn tussen werk en thuis, zijn geschreven voor iemand met een baas. Voor de werknemer die om negen uur inklokt en bij wie het leven pas begint zodra de badge weer uit gaat.
Maar jij hebt geen badge. Jouw werk en jouw leven lopen in elkaar over, en dat is geen constructiefout, dat is de hele reden dat je freelancet. Diezelfde tips op jou plakken is als een regenjas aantrekken onder de douche.
Voor jou gaat het niet over een muur tussen werk en leven. Het gaat over regie. Over zelf bepalen wat erin mag en wat eruit moet, in plaats van dat aan de klok over te laten.
Tot slot
Balans is niet iets wat je op een goeie dag eindelijk vindt, ergens tussen een yogamat en een leeggemaakte inbox. Het is iets wat je ontwerpt. Stuk voor stuk. Door te kiezen, en door het lef te hebben om dingen weg te knippen die niet kloppen, ook als ze op papier nuttig lijken. Minder weegschaal. Meer schaar.
En ja, dat is meer werk dan "gewoon wat minder doen". Maar het is zowat het enige dat echt rust geeft. En rust, dat weet je ondertussen, werkt.
