Freelancen verkoopt zichzelf vaak met één woord: vrijheid. En een groot deel van die vrijheid gaat over plaats. Je kunt werken waar je wil, aan je keukentafel, in een café, op de zetel met je laptop op je knieën. Klinkt heerlijk, en dat is het soms ook. Maar "overal" betekent in de praktijk verrassend vaak "alleen, thuis". En dat kost je stiller iets dan je denkt.
Want je werkplek is geen decor. Het bepaalt mee je focu en je energie. En, dat is het stuk dat de meeste mensen missen, met wie je in contact komt. Dit is een verhaal over waarom de plek waar je je laptop neerzet er meer toe doet dan je zou verwachten.
De eenzaamheid die niemand op de brochure zet
Vadim Gouskov, freelance web-ontwikkelaar, wist het uit ervaring nog voor hij als zelfstandige startte. Tijdens corona werkte hij vast bij een bank, waar thuiswerk snel en professioneel was uitgerold. De ideale omstandigheden, op papier. "Zelfs in die 'ideale' thuiswerk-omstandigheden werd het al snel zeer eenzaam", vertelt hij. "Daarnaast merkte ik sneller afgeleid te zijn dan aan een bureau in een professionele omgeving."
Je zou dat een gebrek aan focus kunnen noemen, maar dat is het echt niet. Het is gewoon hoe mensen in elkaar zitten. In grote enquêtes onder wie thuis of op afstand werkt, staat eenzaamheid steevast bovenaan de lijst van struikelblokken, vaak nog vóór afleiding of overuren kloppen. We onderschatten hoeveel van ons werkplezier eigenlijk uit de mensen om ons heen komt: het “gezellige klapke” bij het koffiemachine, de aanwezigheid van anderen die ook bezig zijn, het gevoel dat je ergens bij hoort. Haal dat weg en je houdt een to-dolijst over in een stille kamer.
De socioloog Ray Oldenburg noemde dat soort ontmoetingsplekken buiten thuis en werk ooit "third places": plekken waar je terloops mensen tegenkomt en waar een community ontstaat zonder dat iemand het plant. Voor een klassieke werknemer was het kantoor lang die plek. Voor de freelancer die thuis begint, valt die weg, en met hem een pak van de spontane menselijkheid die werk draaglijk maakt.
Een werkplek is geen lopende rekening.
Hier komt de omkering die alles verandert. Freelancers zien vaak een bureau of een coworking als een uitgave: zoveel euro per maand voor een stoel, een tafel en wifi die je thuis eigenlijk ook hebt. Vanuit die bril is thuiswerken altijd de slimme keuze, want “ik heb thuis een super gezellige bureau staan, gratis.” Maar is die echt zo gezellig zonder leven in de brouwerij?
Je werkplek is geen lopende rekening, het is business development. Werk komt bij een freelancer namelijk langs twee kanten binnen. Aan de ene kant het gerichte werk: opdrachten die je actief zoekt, bijvoorbeeld via een platform dat je koppelt aan wat bij je profiel past. En aan de andere kant het werk dat je nooit had zien aankomen, dat komt niet van een zoekopdracht, maar van een mens. Iemand die je kende, iemand die je aanraadde, of iemand die toevallig twee bureaus verderop zat.
Die tweede deur krijg je thuis nooit open. Een netwerk uitbouwen doe je nu eenmaal niet door cold mails te sturen. En net die deur is waar een coworking eigenlijk voor dient. Niet voor de stoel, maar voor de nabijheid. Toen Vadim de stap zette, was het net dat wat hij zocht: "Iedere startende freelancer stoot telkens op dezelfde vragen. En tegelijk heeft iedereen zijn eigen sterktes." Een plek tussen anderen loste twee dingen tegelijk op : de focus van een professionele omgeving, en het einde van die eenzaamheid. "Alles wat bij een professionele werkplek komt kijken, wordt hier voorzien", zegt hij over NEST. "Hierdoor kan ik mij volledig concentreren op wat belangrijk is voor mijn klanten en mijn bedrijf."
Onderzoekers die coworkingleden bevraagden vonden iets opvallends: mensen die in een coworking werken, rapporteren gemiddeld dat ze meer floreren dan in een klassiek kantoor. De verklaring zat niet in de meubels, maar in drie dingen, het gevoel deel uit te maken van een community, meer autonomie over je dag, en werk dat betekenisvoller aanvoelt omdat je het deelt met anderen die iets gelijkaardigs proberen.
Waar het werk echt vandaan komt
Vraag Vadim naar het mooiste neveneffect en hij begint meteen over wie er naast hem zit. "Iedereen heeft zijn eigen uniek netwerk, en je kan soms echt net de geschikte persoon of dienst doorverwijzen aan iemand anders." Het klinkt klein, maar het is net het tegenovergestelde. "Via die doorverwijzingen heb ik vooral de langdurige samenwerkingen zien ontstaan, en zelf aangegaan, met partners en leveranciers die ik anders nooit had gekend."
Dat is de stille economie van een goede werkplek. Je zit tussen mensen met andere vakken, andere klanten en andere uitdagingen, en het is net op die raakvlakken dat werk ontstaat. De copywriter die plots een developer nodig heeft. Het agency dat overloopt en snel iemand zoekt. Het gesprek aan de koffiebar dat drie weken later een factuur wordt. Niemand plant die dingen. Ze gebeuren omdat je erbij bent.
En er zit een gezonde eerlijkheid in hoe zo'n plek werkt. "Soms heeft iemand gewoon wat extra expertise nodig, en dan help je elkaar even als het om iets kleins gaat", legt Vadim uit. "Gaat het om iets dat meer tijd vraagt, dan stuur je een factuur. Dat gun je elkaar, en het is efficiënt omdat je samen een kantoor deelt." Geen vaag idealisme dus, maar een community die tegelijk gewoon goed is voor je omzet.
Eerlijk: het is niet voor iedereen
Een coworking als wondermiddel voor je groei te verkopen zou oneerlijk zijn, en Vadim is de eerste om te nuanceren. "Het is ideaal voor mensen die zich volledig willen kunnen focussen, maar tegelijk energie halen uit wat variatie doorheen de dag." Zoek je dat niet, dan is het misschien niks voor jou: "Als je iemand bent die zich enkel kan concentreren in totale stilte, of als je voor je job zelf veel lawaai moet maken, dan is een eigen kantoor of thuiswerk een betere optie."
Dat is een belangrijke reality check. De vraag is niet "Zijn coworkings goed of slecht", maar "wat heb ik nodig om mijn beste werk te doen én mij goed te voelen". Voor de een is dat stilte en een gesloten deur. Voor de ander, en dat zijn er veel meer dan je zou denken, is het net het geroezemoes, de toevallige babbel en de mensen die ook bezig zijn.
Meer dan een bureau: een manier van werken
En dan is er nog een laag die verder gaat dan het werk zelf. Neem NEST, de coworking in Pakt in Antwerpen Berchem waar Vadim zit. Wie daar naar kijkt als "een plek om te zitten", mist het punt volledig. NEST is eigenlijk maar een kleine schakel in een grotere manier van leven en werken, verankerd in het Groen Kwartier. Een dag ziet er dan zo uit: 's morgens een koffie met je lief bij Caffenation, werken bij NEST, lunchen met een collega bij Standard Pizza, nog een blok werk, sporten bij The Brick, en de dag afsluiten met iets fris in de buurt.
Dat is precies die "variatie doorheen de dag" waar Vadim het over heeft, en het is meteen het beste antwoord op de eenzaamheid van thuiswerken. Je werk zit ingebed in een omgeving vol leven, in plaats van geïsoleerd tussen vier muren. Een third place, maar dan eentje waar je je hele werkdag omheen kunt bouwen. Je huurt geen bureau, je stapt in een ecosysteem.
Tot slot
Je kunt als freelancer overal werken, en niemand gaat je tegenhouden om dat vanaf je zetel te doen. Maar "overal" is niet gelijk aan "even goed". Waar je je laptop neerzet, bepaalt hoeveel je gedaan krijgt, hoeveel energie je overhoudt, en, misschien wel het belangrijkste, wie je onderweg tegenkomt.
Je hebt daar geen zaal vol vreemden voor nodig, en ook geen netwerkevent met lauwe cava. Je hebt nabijheid nodig tot de juiste handvol mensen, en een plek waar je je thuis voelt genoeg om jezelf te zijn. Thuiswerken is efficiënt. Maar efficiëntie is niet hetzelfde als groei, en groeien doe je nooit alleen.
